Er is geen absoluut beter of slechter tussen vloeibare zeep en een blokje zeep. Het verschil zit in drie dingen: pH-waarde, hygiëne in de praktijk en milieu-impact. Op elk van die punten wint niet automatisch dezelfde optie. Een blokje zeep heeft nauwelijks verpakking nodig en is niet onhygiënischer dan vloeibare zeep, zoals vaak wordt gedacht. Vloeibare zeep doseert makkelijker en is vaak milder voor de huid, maar bestaat grotendeels uit water en komt in een plastic flacon. Hieronder zetten we de verschillen op een rij, zodat je een onderbouwde keuze maakt in plaats van op onderbuikgevoel.
Hygiëne: is een stuk zeep echt onhygiënisch?
De meest hardnekkige aanname is dat een blokje zeep vol bacteriën zit omdat meerdere mensen het aanraken, terwijl een pompje gesloten en dus schoner zou zijn. Onderzoek spreekt dat tegen. In een studie van Heinze en Yackovich (1988) werden zeepblokken bewust besmet met grote hoeveelheden bacteriën, waarna proefpersonen er hun handen mee wasten. Op de handen werden daarna geen van die bacteriën teruggevonden. Wel geldt: blijft een zeepje voortdurend in een plasje water liggen, dan krijgen microben de kans zich op het oppervlak op te hopen. Niet het aanraken is dus het probleem, maar een zeepje dat nooit opdroogt.
Zeeppompjes hebben een ander aandachtspunt dat vaak over het hoofd wordt gezien: de pompkop is het meest aangeraakte onderdeel van de hele handwasbeurt en is zelf niet antibacterieel. Maak je die kop niet regelmatig schoon, dan verzamelt zich daar vuil en vet van vele handen. De conclusie is daarmee genuanceerder dan de meeste mensen denken:
niet het type zeep, maar hoe je het gebruikt en onderhoudt, bepaalt de hygiëne.
pH-waarde: welke is milder voor de huid?
Hier zit het meest concrete, meetbare verschil. Echte zeep, of het nu een blok is of een vloeibare variant, ontstaat door vetten te laten reageren met loog. Dat levert altijd een basisch product op met een pH tussen de
9 en 10. Het overgrote deel van de vloeibare handzeep in de winkel is echter geen zeep in strikte zin, maar een zogeheten syndet: een wasmiddel op basis van synthetische reinigende stoffen. Die kun je wél afstemmen op de huid, waardoor veel vloeibare handzepen rond pH
5,5 zitten.
Je huid heeft van nature een licht zure pH, ergens tussen de
4,5 en 5,5. Die zure laag, ook wel de zuurmantel genoemd, helpt de huid vocht vast te houden en ongewenste bacteriën buiten te houden. Was je met een basisch product, dan raakt die balans tijdelijk verstoord en duurt het even voordat de huid zich herstelt. Was je meerdere keren per dag je handen, dan krijgt de huid daar steeds minder tijd voor, wat op termijn kan leiden tot droogheid, ruwheid en irritatie. Dat geldt vooral voor mensen met een gevoelige huid. Wil je een blokje zeep gebruiken zonder dat nadeel, kies dan voor een zogenaamd syndet-blok of een blok met de vermelding pH-neutraal of pH 5,5.
Duurzaamheid: verpakking en grondstoffen
Op milieuvlak heeft een blokje zeep een duidelijk voordeel. Het heeft nauwelijks verpakking nodig, vaak niet meer dan een stukje karton, terwijl vloeibare zeep standaard in een kunststof flacon met pompkop wordt verkocht. Vloeibare zeep bestaat daarnaast voor een groot deel uit water, dus bij aankoop en transport koop en vervoer je vooral water mee. Omdat er water in zit, zijn er ook conserveermiddelen nodig om bederf tegen te gaan. Een blokje zeep is droog en heeft die niet nodig. Wil je vloeibare zeep blijven gebruiken, dan scheelt het al flink als je een vast
zeeppompje bijvult vanuit een grote navulverpakking, in plaats van telkens een nieuwe flacon met pompkop te kopen.
Gebruiksgemak in de badkamer
In praktisch gebruik wint vloeibare zeep meestal: een zeeppompje doseert een vaste hoeveelheid per pomp, morst niet en houdt de wastafel droog. Een gemiddeld zeeppompje heeft een inhoud van 200 tot 500 ml. Bij dagelijks gebruik door een huishouden van twee tot drie personen vul je het ongeveer elke vier tot acht weken bij. Een blokje zeep vraagt iets meer aandacht: het moet na gebruik kunnen opdrogen. Een
zeepschaaltje met afwatering, gaatjes of een geribbelde bodem is daarom een stuk praktischer dan een vlak schaaltje waarin water blijft staan.
Veel huishoudens combineren beide: vloeibare zeep in een pompje voor het dagelijks handen wassen bij de wastafel of op het toilet, en een blokje zeep op een schaaltje met afwatering in de douche of voor gasten. Twijfel je nog welk pompje bij jouw ruimte past, lees dan ook
welk zeeppompje je kiest voor je badkamer of toilet.
Vloeibare zeep versus blokje zeep in het kort
|
Blokje zeep |
Vloeibare zeep |
| pH-waarde |
Klassieke zeep 9-10; syndet-blok rond 5,5 |
Meestal syndet, vaak rond 5,5 |
| Hygiëne |
Prima, mits het kan opdrogen tussen gebruik |
Prima, mits de pompkop regelmatig wordt schoongemaakt |
| Verpakking |
Minimaal, vaak alleen karton |
Plastic flacon met pompkop |
| Conserveermiddelen |
Niet nodig |
Nodig vanwege het water |
| Gebruiksgemak |
Vraagt om een schaaltje met afwatering |
Nette dosering, geen gemorste zeep |
| Bijvullen |
Nieuw blokje als het op is |
Elke 4-8 weken bij 200-500 ml en dagelijks gebruik |
Veelgestelde vragen
Is een blokje zeep onhygiënischer dan vloeibare zeep?
Nee, niet per definitie. Onderzoek laat zien dat zelfs een bewust besmet stuk zeep geen bacteriën overdraagt op de handen tijdens het wassen. Belangrijk is wel dat het zeepje tussen gebruik door kan opdrogen. Bij vloeibare zeep is de pompkop het aandachtspunt: die wordt veel aangeraakt en moet je regelmatig schoonmaken.
Welke pH-waarde is het beste voor de huid?
Een pH rond de 5,5 sluit het beste aan op de natuurlijke, licht zure pH van de huid (4,5 tot 5,5). Klassieke blokzeep zit met een pH van 9 tot 10 daar het verst vanaf. De meeste vloeibare handzepen en syndet-blokken zitten rond 5,5.
Is een zeepblokje duurzamer dan vloeibare zeep?
Over het algemeen wel. Een zeepblokje heeft nauwelijks verpakking nodig, bevat geen water en heeft geen conserveermiddelen nodig. Vloeibare zeep komt in een plastic flacon en bestaat voor een groot deel uit water. Navullen vanuit een grote verpakking maakt het verschil kleiner.
Kies ik beter een zeeppompje of een zeepschaaltje?
Dat hangt af van de zeep die je gebruikt. Voor vloeibare zeep is een zeeppompje het praktischst. Voor een blokje zeep kies je een zeepschaaltje met afwatering, zodat het zeepje snel opdroogt.
Gebruik je liever vloeibare zeep, een blokje of allebei? Bekijk de
wastafelaccessoires voor zeeppompjes en zeepschaaltjes die bij je badkamerstijl passen.
Verder lezen:
